Piyasa ve İşleyişi

Genel

Elektronik ürün senetlerinin (ELÜS) güven, serbest rekabet ve istikrar içinde şeffaf ve kolay bir şekilde işlem görebilmesini teminen 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 53 üncü maddesi çerçevesinde ELÜS ve ELÜS’e dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasaları işletmek üzere Borsamız kurulmuştur.

ELÜS Piyasasında, depolanması amacıyla teslim ettiği ürün için lisanslı depo işletmesince düzenlenen ELÜS’ü elinde bulunduran veya Borsada söz konusu senetlerin alım satımını gerçekleştirmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler "Yatırımcı" olarak işlem yapabilirler.

Emirler yatırımcılar tarafından TÜRİB internet sitesinden erişilebilen “TÜRİB İşlem Platformu”na kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapılarak iletilir. Gerçekleşen işlemler aynı gün valörlü olarak takasa konu edilir. Takas, İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) üzerinden Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) ile birlikte gerçekleştirilir. Piyasa işleyiş esasları detaylı olarak TÜRİB ELÜS Piyasası Yönergesi ve ELÜS Piyasası Prosedürü’nde yer almaktadır.

ELÜS Nedir?

Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) lisanslı depolarda bulunan ürünleri temsilen çıkarılan elektronik belgedir.

ELÜS, Lisanslı Depo İşletmesince, Elektronik Kayıt Kurallarına uygun olarak Elektronik Kayıt Kuruluşu tarafından kurulan ve işletilen veri tabanı ve/veya platform üzerinde oluşturulan elektronik kaydı ifade eder. Merkezi Kayıt Sistemine ihraç edilmiş olan Elektronik Ürün Senedi aksi mevzuatta belirtilmedikçe, ürünü aynı miktar, cins, sınıf ve kalitede temsil eder. ELÜS ile temsil edilen ürünler [Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenen ve denetlenen] Lisanslı Depoculuk sistemi güvencesindedir.

Lisanslı Depo İşletmesi

Tarım ürünlerinin depolanmasıyla iştigal eden ve 5300 Sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında geçerli bir lisans belgesine sahip anonim şirketlerdir. (Lisanslı depolar Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenmekte ve denetlenmektir)

Elektronik Kayıt Kuruluşu (EKK)

ELÜS’lerin EKK Sistemi üzerinden oluşturulmasını sağlamak, bu senetlere bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemleri ilgili taraflar itibariyle kayden izlemek amacıyla Ticaret Bakanlığı’ndan lisans almış anonim şirket olup bu kapsamda Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), EKK olarak yetkilendirilmiştir.

Elektronik Kayıt Kuralları

ELÜS’ün oluşturulmasına, bunlara bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemlerin ilgili taraflar itibariyle kayden izlenmesine ilişkin EKK'nın önerisi üzerine Ticaret Bakanlığı’nca belirlenen usul ve esaslardır.

ELÜS İhracı

Yetkilendirilmiş sınıflandırıcı tarafından analizi gerçekleştirilen ürün Lisanslı Depo işletmesi tarafından teslim alınır. Bu sırada MKK’nın Merkezi Kayıt Sisteminde ELÜS oluşturularak yatırımcının takas üyesi aracı kuruluşta bulunan hesabına aktarılır. Böylece ELÜS ihracı gerçekleştirilmiş olur.

Yetkili Sınıflandırıcı

Kanun kapsamında lisans almış olan ve tarım ürünlerini analiz eden, ürünün nitelik ve özelliklerini belirleyen, standartlara uygun olarak sınıflandıran ve bu durumu belgelendiren laboratuvarları işleten gerçek ve tüzel kişilerdir. (Yetkili sınıflandırıcılar Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenmekte ve denetlenmektir)

TÜRİB İşlem Platformu Kullanım Kılavuzu

TÜRİB İşlem Platformu Kullanım Kılavuzuna buradan ulaşabilirsiniz.

Yatırımcı TÜRİB Hesap Açılış Süreçleri

Yatırımcı TÜRİB hesap açılış süreçlerine buradan ulaşabilirsiniz.

Yatırımcı Bilgilendirme Kılavuzu

Yatırımcı Bilgilendirme Kılavuzu'na buradan ulaşabilirsiniz.

ELÜS İşlem ve Takas Süreçleri

ELÜS işlem ve takas süreçlerine buradan ulaşabilirsiniz.

ELÜS ISIN kodlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Lisanslı Depolarda Depolanabilecek Ürünler

Mevzuat uyarınca lisanslı depolarda depolanabilecek ürünler aşağıda yer almaktadır.

Ürün Türü
Antep Fıstığı Antep Fıstığı
Fındık Fındık
Hububat, Baklagil ve
Yağlı Tohumlar
Arpa
Ayçiçeği
Buğday
Bakla
Çavdar
Çeltik
Fasulye
Keten Tohumu
Kolza
Mısır
Mercimek
Nohut
Tritikale
Pirinç
Soya Fasulyesi
Yulaf
Kuru Kayısı Kuru Kayısı
Kuru Üzüm Kuru Üzüm
Pamuk Pamuk
Zeytin Siyah ve Rengi Dönük Zeytin
Yeşil Zeytin
Zeytinyağı Zeytinyağı
Süt Ürünleri Süt Tozu
Peyniraltı Suyu Tozu
Tereyağı
Çedar Peyniri

TÜRİB ELÜS Piyasa Ücretleri

TÜRİB ELÜS Piyasası Ücret Tarifesi
Ücret Türü Tarife Birim Yöntem
Tescil Ücreti On binde 5 Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden (her türlü vergiler hariç) Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden, ilgili vergiler eklenerek, satıcıdan tahsil edilmektedir.
Borsa Hizmet Bedeli Satıcının Birikimli (Kümülatif) Ürün Satış Miktarı (x) üzerinden
x < 40.000 ton için Binde 3.0
40.000 ton ≤  x < 60.000 ton için Binde 2.5
60.000 ton ≤  x <  80.000 ton için
Binde 2.0
x ≥ 80.000 ton için
Binde 1.5
Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden  (her türlü vergiler hariç) Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden, ilgili vergiler eklenerek, satıcıdan tahsil edilmektedir. 

TÜRİB Tescil ve Borsa Hizmet Ücreti Hesaplama

Ücret KDV(18%) Toplam
Tescil Ücreti 0 0 0
Tescil / Tazmin Fonu * 0 0 0
Borsa Hizmet Ücreti 0 0 0
Toplam 0 0 0
* Tescil ücretinin %10'u lisanslı depoculuk tazmin fonuna aktarılmaktadır.

Hesaplama detayları konusunda bilgi almak için tıklayınız.

Arpa

Ürün Tip / Çeşit Sınıf Alt Grup ELÜS Ölçü Birimi(miktar)
ARPA Arpa 1. Sınıf Tüm Arpalar 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf
İthal Arpa 1. Sınıf Tüm İthal Arpalar
2. Sınıf

Ayçiçeği Tohumu

Ürün Tip Grup Sınıf ELÜS Ölçü Birimi(miktar)
AYÇİÇEĞİ TOHUMU Tip 1 - - 1 Kg - 1 Adet
Tip 2 - -
Tip 3 - -
Tip 4 - -

Buğday

Ürün Tip/Çeşit Grup Sınıf Alt Grup ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
BUĞDAY Ekmeklik Buğday Kırmızı Sert 1. Sınıf Adelaide / Aglika / Aldane/ Alparslan / Bezostaja-1 / Cömert-2 / Destan / Delebrad-2 / Dropia / Energo / Esperia / Flamura-85 / Karasu-90 / Krasunia odes'ka / Lucilla / Maden / Pamukova-97 / Rumeli / Quality / Sagittario / Segor/Selimiye / Sertori/Stendal/Taner, TT 601 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf
3. Sınıf
Kırmızı Diğer 1. Sınıf Diğer Kırmızı Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
Beyaz Sert 1. Sınıf Adana-99 / Avorio / Candaş / Ceyhan-99 / Çıfçıklı / Forblanc / Kıraç 66 /Tigre / Tosunbey / Yörük
2. Sınıf
3. Sınıf
Beyaz Diğer 1. Sınıf Diğer Beyaz Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
Kırmızı Düşük Vasıflı Yok
Beyaz Düşük Vasıflı
Makarnalık Buğday Makarnalık 1. Sınıf Tüm Makarnalık Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
Düşük Vasıflı
İthal Ekmeklik İthal Kırmızı 1. Sınıf HRW / Arjantin Buğday / AB(Fr,Uk,D,Yug,Hun) / Güney Afrika Buğdayı / Suudi Arabistan Buğdayı / Romen Buğdayı / Macar Buğdayı /Kazakistan Buğdayı / İthal AB Buğdayı / Rus Buğdayı / Ukrayna Buğdayı / HRW-1 / Kazakistan-1 ve Diğer Tüm İthal Kırmızı Ekmeklik Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
İthal Beyaz 1. Sınıf AB (Fr,Uk,D,Yug,Hun) / Güney Afrika / Suudi Arabistan Buğdayı / Romen Buğdayı / Macar Buğdayı /Kazakistan Buğdayı / İthal AB Buğday / Rus Buğdayı / ABD Beyaz Sert Buğdayı / Ukrayna Buğdayı / Kazakistan-1 / Kanada Beyazı / Avustralya Beyazı ve Diğer Tüm İthal Beyaz Ekmeklik Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
İthal Kırmızı Düşük Vasıflı Yok
İthal Beyaz
İthal Makarnalık İthal Makarnalık 1. Sınıf Tüm İthal Makarnalık Buğdaylar
2. Sınıf
3. Sınıf
Düşük Vasıflı

Çavdar

Ürün Tip/Çeşit Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
ÇAVDAR Çavdar 1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf

Çeltik

Ürün Tip Grup Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
ÇELTİK Kısa Taneli Akçeltik, Sarı Çeltik, Diğer Kısa Taneli Yerli Islah Çeşitler,
Krasnodarsky-424, Ranballi, Diğer Kısa Taneli Yabancı Islah Çeşitler
1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
Orta Taneli Karacadağ, Şumnu, Diğer Orta Taneli Yerli Islah Çeşitleri,
Veneria, Calrose, Arco, Maratelli, Rodina, Plovdiv,
Jüpiter, Diğer Orta Taneli Yabancı Islah Çeşitler
1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
Uzun Taneli Baldo, Gönen, Edirne, Cammeo, Romeo, Keshan,
Galileo, Tunca, Köprü CL, Özgür CL, Güneş CL,
Beşer, Proteo, Fedra, Barone CL, Osmancık-97,
Gala, Çakmak, Efe, Yatkın, Paşalı, Halilbey, Durağan,
Kızıltan, Hamzadere, Sur CL, Ülfet, Sarhan, IMI 2554,
Boyabat Kalesi, Rekor CL, Diğer Uzun Taneli Yerli Islah Çeşitler,
Vasco, Ronaldo, Meco, Nembo, Colombo CL, Kikko, Ribaldo,
7721, Rocca, Diğer Uzun Taneli Yabancı Islah Çeşitler, Luna
1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf

Fasulye

Ürün Tip/Çeşit Sınıf Boy ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
FASULYE Tombul 1. Sınıf A (Büyük) 1 Kg - 1 Adet
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Çalı 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Horoz 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Dermason 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Selanik 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Battal 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Şeker 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Bomba 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Barbunya 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
Sıra 1. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)
2. Sınıf A (Büyük)
B (Küçük)

Fındık

Ürün Tip/Çeşit Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
FINDIK Levant Kalite Tombul 1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
7. Sınıf
8. Sınıf
9. Sınıf
Giresun Kalite Tombul 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
7. Sınıf
8. Sınıf

Kabuklu Antep Fıstığı

Ürün Tip Grup Sınıf
KABUKLU ANTEP FISTIĞI Ben Kavlak Sivri Kabuklu Çok İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Orta 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Küçük 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Ben Kavlak Tombul Kabuklu Çok İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Orta 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Küçük 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Sivri Kırmızı Kabuklu Çok İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
İri 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Orta 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Küçük 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf
Boz Kavlak Sivri Kabuklu 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
4. Sınıf
5. Sınıf
6. Sınıf

Mısır

Ürün Tip/Çeşit Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
MISIR Mısır 1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf

Mercimek

Ürün Tip/Çeşit Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
MERCİMEK Kabuklu Kırmızı Mercimek 1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
2. Sınıf
Yeşil Mercimek 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf

Nohut

Ürün Tip/Çeşit Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
NOHUT Koçbaşı 1. Sınıf Kg
2. Sınıf
3. Sınıf
Yuvarlak 1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
Leblebilik 1. Sınıf

Pamuk

Ürün Çırçırlama Şekli Bölge Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
PAMUK Rollergin Doğu A+ 1 Kg - 1 Adet
A
B
C
Batı A+
A
B
C
Sawgin Doğu A+
A
B
C
Batı A+
A
B
C
Rollergin Doğu Parti A+
A
B
C
Batı Parti A+
A
B
C
Sawgin Doğu Parti A+
A
B
C
Batı Parti A+
A
B
C

Soya Fasulyesi

Ürün Tip/Çeşit Grup Sınıf ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
SOYA
FASULYESİ
- - 1. Sınıf 1 Kg - 1 Adet
- - 2. Sınıf
- - 3. Sınıf

Zeytin

Ürün Tip/Çeşit Tür Sınıf Tane İriliği ELÜS Ölçü Birimi (miktar)
ZEYTİN Siyah
Yeşil Rengi Dönük
Salamura Siyah Zeytin
Kıvırcık Salamura Siyah Zeytin
Kıvırcık Siyah Zeytin
Siyah Sele Zeytini
Hurma Zeytin
Salamura Yeşil Zeytin
Salamura Rengi Dönük (Pembe) Zeytin
Oksidasyonla Karartılan Konserve Zeytin
Kırma Zeytin
Çizik Zeytin
Kalamata Usulü Zeytin
1. Sınıf
2. Sınıf
3. Sınıf
60/70 1 Kg - 1 Adet
71/80
81/90
91/100
101/110
111/120
121/140
141/160
161/180
181/200
201/230
231/260
261/290
291/320
321/350
351/380
381/410
Not: Zeytin tanesinin irilik dereceleri 410’dan sonra 50 birim olarak artar.