Piyasa ve İşleyişi

Genel

Elektronik ürün senetlerinin (ELÜS) güven, serbest rekabet ve istikrar içinde şeffaf ve kolay bir şekilde işlem görebilmesini teminen 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 53 üncü maddesi çerçevesinde ELÜS ve ELÜS’e dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasaları işletmek üzere Borsamız kurulmuştur.

ELÜS Piyasasında, depolanması amacıyla teslim ettiği ürün için lisanslı depo işletmesince düzenlenen ELÜS’ü elinde bulunduran veya Borsada söz konusu senetlerin alım satımını gerçekleştirmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler "Yatırımcı" olarak işlem yapabilirler.

Emirler yatırımcılar tarafından TÜRİB internet sitesinden erişilebilen “TÜRİB İşlem Platformu”na kullanıcı adı ve şifre ile giriş yapılarak iletilir. Gerçekleşen işlemler aynı gün valörlü olarak takasa konu edilir. Takas, İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) üzerinden Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. (MKK) ile birlikte gerçekleştirilir. Piyasa işleyiş esasları detaylı olarak TÜRİB ELÜS Piyasası Yönergesi ve ELÜS Piyasası Prosedürü’nde yer almaktadır.

ELÜS Nedir?

Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) lisanslı depolarda bulunan ürünleri temsilen çıkarılan elektronik belgedir.

ELÜS, Lisanslı Depo İşletmesince, Elektronik Kayıt Kurallarına uygun olarak Elektronik Kayıt Kuruluşu tarafından kurulan ve işletilen veri tabanı ve/veya platform üzerinde oluşturulan elektronik kaydı ifade eder. Merkezi Kayıt Sistemine ihraç edilmiş olan Elektronik Ürün Senedi aksi mevzuatta belirtilmedikçe, ürünü aynı miktar, cins, sınıf ve kalitede temsil eder. ELÜS ile temsil edilen ürünler [Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenen ve denetlenen] Lisanslı Depoculuk sistemi güvencesindedir.

Lisanslı Depo İşletmesi

Tarım ürünlerinin depolanmasıyla iştigal eden ve 5300 Sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu kapsamında geçerli bir lisans belgesine sahip anonim şirketlerdir. (Lisanslı depolar Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenmekte ve denetlenmektir)

Elektronik Kayıt Kuruluşu (EKK)

ELÜS’lerin EKK Sistemi üzerinden oluşturulmasını sağlamak, bu senetlere bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemleri ilgili taraflar itibariyle kayden izlemek amacıyla Ticaret Bakanlığı’ndan lisans almış anonim şirket olup bu kapsamda Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), EKK olarak yetkilendirilmiştir.

Elektronik Kayıt Kuralları

ELÜS’ün oluşturulmasına, bunlara bağlı tüm hak ve yükümlülükler ile işlemlerin ilgili taraflar itibariyle kayden izlenmesine ilişkin EKK'nın önerisi üzerine Ticaret Bakanlığı’nca belirlenen usul ve esaslardır.

ELÜS İhracı

Yetkilendirilmiş sınıflandırıcı tarafından analizi gerçekleştirilen ürün Lisanslı Depo işletmesi tarafından teslim alınır. Bu sırada MKK’nın Merkezi Kayıt Sisteminde ELÜS oluşturularak yatırımcının takas üyesi aracı kuruluşta bulunan hesabına aktarılır. Böylece ELÜS ihracı gerçekleştirilmiş olur.

Yetkili Sınıflandırıcı

Kanun kapsamında lisans almış olan ve tarım ürünlerini analiz eden, ürünün nitelik ve özelliklerini belirleyen, standartlara uygun olarak sınıflandıran ve bu durumu belgelendiren laboratuvarları işleten gerçek ve tüzel kişilerdir. (Yetkili sınıflandırıcılar Ticaret Bakanlığı tarafından düzenlenmekte ve denetlenmektir)

TÜRİB İşlem Platformu Kullanım Kılavuzu

TÜRİB İşlem Platformu Kullanım Kılavuzuna buradan ulaşabilirsiniz.

Yatırımcı TÜRİB Hesap Açılış Süreçleri

Yatırımcı TÜRİB hesap açılış süreçlerine buradan ulaşabilirsiniz.

Yatırımcı Bilgilendirme Kılavuzu

Yatırımcı Bilgilendirme Klavuzu'na buradan ulaşabilirsiniz.

ELÜS İşlem ve Takas Süreçleri

ELÜS işlem ve takas süreçlerine buradan ulaşabilirsiniz.

ELÜS ISIN kodlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Lisanslı Depolarda Depolanabilecek Ürünler

Mevzuat uyarınca lisanslı depolarda depolanabilecek ürünler aşağıda yer almaktadır.

Ürün Türü
Antep Fıstığı Antep Fıstığı
Fındık Fındık
Hububat, Baklagil ve
Yağlı Tohumlar
Arpa
Ayçiçeği
Buğday
Bakla
Çavdar
Çeltik
Fasulye
Keten Tohumu
Kolza
Mısır
Mercimek
Nohut
Tritikale
Pirinç
Soya Fasulyesi
Yulaf
Kuru Kayısı Kuru Kayısı
Kuru Üzüm Kuru Üzüm
Pamuk Pamuk
Zeytin Siyah ve Rengi Dönük Zeytin
Yeşil Zeytin
Zeytinyağı Zeytinyağı
Süt Ürünleri Süt Tozu
Peyniraltı Suyu Tozu
Tereyağı
Çedar Peyniri

TÜRİB ELÜS Piyasa Ücretleri

TÜRİB ELÜS Piyasası Ücret Tarifesi
Ücret Türü Tarife Birim Yöntem
Tescil Ücreti On binde 5 Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden (her türlü vergiler hariç) Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden, ilgili vergiler eklenerek, satıcıdan tahsil edilmektedir.
Borsa Hizmet Bedeli Satıcının Birikimli (Kümülatif) Ürün Satış Miktarı (x) üzerinden
x < 40.000 ton için Binde 3.0
40.000 ton ≤  x < 60.000 ton için Binde 2.5
60.000 ton ≤  x <  80.000 ton için
Binde 2.0
x ≥ 80.000 ton için
Binde 1.5
Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden  (her türlü vergiler hariç) Her bir ELÜS işlemi için takasın gerçekleşme anında işlem tutarı üzerinden, ilgili vergiler eklenerek, satıcıdan tahsil edilmektedir. 

TÜRİB Tescil ve Borsa Hizmet Ücreti Hesaplama