2025 Yıllık Bülteni
Elektronik Ürün Senedi Piyasası 2025 Yılı Değerlendirmesine İlişkin Bülten
Piyasanın Faaliyete Geçtiğinden Bu Yana 372,2 Milyar TL’lik İşlem Hacmi Kaydedildi
Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB) tarafından 26 Temmuz 2019 tarihinde faaliyete geçirilen Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) Piyasası’nda 2025 yılında 280 binin üzerinde işlemde 9,9 milyon ton ve 123,6 milyar TL’lik hacim kaydedildi. Böylece faaliyete geçmesinden bu yana TÜRİB’de 1,5 milyonun üzerinde işlemde 57,3 milyon ton ve 372,2 milyar TL’lik hacim gerçekleşti.
ELÜS, lisanslı depolarda uzun süreli saklanabilen tarım ürünlerini temsilen çıkarılan elektronik belgedir. Tarım ürünlerini temsil eden ELÜSler sadece TÜRİB’de işlem görebilmektedir. TÜRİB ELÜS Piyasası’nda işlem hacmine göre sırasıyla buğday, mısır, arpa olmak üzere Antep fıstığı, baklagiller, fındık, kuru kayısı, pamuk, zeytin ve yağlı tohum dahil 15 farklı ürünü temsil eden ELÜSler işlem gördü. Ticaret Bakanlığı’nın kalite kriterlerini yayımlaması sonrasında kuru üzüm de TÜRİB’de işlem görebilecek ürün yelpazesine eklendi. ELÜS’ün temsil ettiği ürünlerin saklandığı lisanslı depolar, ürün borsacılığının temel unsurlarından birisidir. 265 lisanslı depo işletmesi 54 il, 165 ilçe, 363 farklı lokasyonda 14 milyon ton saklama kapasitesi ile hizmet vermektedir. TÜRİB faaliyete geçtiğinde 4 milyon tonun üzerinde olan saklama kapasitesi 6 yılda 3,5 kat artmıştır. Lisanslı depolar Türkiye hububat rekoltesinin yaklaşık %37’sini saklama kapasitesine ulaşmış durumdadır. Orta vadede bu kapasitenin 18 milyon tona ulaşması hedeflenmektedir.
Tarımın Nabzı, Çiftçinin ve Yatırımcının Pusulası “TÜRİB Tarımsal Ürün Endeksleri”
TÜRİB Tarımsal Ürün Endeksleri sektörün nabzını tutmaya devam ediyor. 14 Temmuz 2021 tarihinde yayımına başlanan arpa, buğday, mısır ve hububat fiyat endeksleri ile Türkiye’de tarım ürünlerine yönelik piyasaların ana yönü izlenebilmektedir.
TÜRİB Tarımsal Ürün Endeksleri finansal enstrüman ihraçlarında karşılaştırma ölçütü olarak kullanılabilmektedir. Bu kapsamda, Borsamız tarafından yayımlanan, ELÜS Piyasası ekmeklik buğday, ELÜS işlemleri üzerine hesaplanan Buğday Ekmeklik Fiyat Endeksinin kullanıldığı Türkiye’nin ilk kira sertifikası (sukuk) ihracı gerçekleştirilmiştir. Bu adım çiftçiler için finansman kaynaklarında önemli bir yenilik olarak kaydedilirken, aynı zamanda Türkiye finans piyasasında TÜRİB tarafından yayımlanan TÜRİB Ekmeklik Buğday Fiyat Endeksi’ni temel alan varlığa dayalı menkul kıymet (VDMK) ihracından sonra piyasadaki ikinci finansal ürünü kazandırdı.
Borsamız, tarım piyasasında sağlıklı ve gerçekçi fiyat oluşumunu sağlayan etkin bir işlem platformu yaratma misyonunu yerine getirmeye devam ederek tarım ekosisteminin şekillenmesinde önemli bir fonksiyon üstlenmektedir. Borsamızda oluşan fiyatlar, çiftçinin finansmana erişimine, tarım sektörünün istikrarlı büyümesine ve sürdürülebilirliğine ve sektörde yaşanan değişime katkı sağlayarak tarım emtiasına dayalı finansal araçların gelişimi için önemli bir zemin oluşturmaktadır.
TÜRİB Ar-Ge Merkezi Tarım Sektörünün Finansallaşması ve Finansmana Erişiminde Kapsayıcı ve Yenilikçi Çözümler Sunuyor
TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından yürütülen TÜRİB Teknolojik Dönüşüm Projesi kapsamında tarım piyasasında yerli ve milli borsacılık çözümü olan TÜRİB öz kaynakları ile geliştirilen TÜRİB İşlem Sistemi (TÜRİS) 13 Ocak 2025 tarihinde başarıyla ülkemize kazandırılmıştır. Ürün piyasası aracı kurumlarının (ÜPAK) işlemlere aracılık edeceği bu sistem ile ÜPAKların, ortakları ve acenteleri olan Ticaret Borsaları ile Türkiye geneline yayılan ağları sayesinde yatırımcı tabanını ve ürün yelpazesini genişletmesi, piyasa derinliğini artırması beklenmekte olup, piyasa katılımcılarına katma değerli aracılık hizmetleri sunmaları hedeflenmektedir. TÜRİS’e; 7 Ürün Piyasası Aracı Kurumu (ÜPAK), 11 takas ve saklama hizmeti veren kuruluş, 3 veri dağıtım şirketi ve takas, risk, teminat ve temerrüt yönetimi hizmetleri için İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. ve elektronik kayıt kuruluşu olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. entegre edilmiştir.
TÜRİS platformu üzerinden ELÜS’e ve ürün fiyat endeksleri ile göstergelerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerini işleme açmak için çalışmaların 2026 yılı ikinci yarısında tamamlanarak, TÜRİB Vadeli İşlem Piyasası’nın devreye alınması planlanmaktadır.
TÜRİB ELÜS Piyasası’nda gerçekleşen işlemlerin güven, serbest rekabet ve istikrar içinde gerçekleşmesinin güvence altına alınması amacıyla; makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, piyasanın güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylemleri tespit için Borsamızca çeşitli piyasa izleme ve gözetim faaliyetleri yürütülmektedir. Piyasa izleme ve gözetim faaliyetlerinin yapay zekâ destekli bir sisteme geçirilmesi amacıyla yürütülen ve TÜBİTAK’ın “1005-Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı” kapsamında desteklenen Yapay Zekâ Destekli Piyasa Gözetim Projesi başarıyla tamamlanmış ve Algoritmik Tespit ve İzleme Platformu (ATİP) aracılı sisteme entegre edilmiştir. 2026 yılında ATİP’in Vadeli İşlem Piyasası’na entegrasyon çalışmalarına devam edilecektir.
Ticaret Bakanlığının (Bakanlık) 2025 yılında faaliyet izni verdiği Uluslararası Ürün Piyasası’nın 2026 yılı ilk çeyreğinde devreye alınması planlanmaktadır. Bakanlığın faaliyet izni verdiği gümrük antrepolarındaki tarım ürünlerinin Borsamızda kote edilerek USD ve EUR cinsinden işlem göreceği piyasa için geliştirme ve mevzuat çalışmaları son aşamasına getirilmiştir.
Katılım finansına uygun elektronik ürün senedi (ELÜS) ticareti ile kısa vadeli fon teminine yönelik TÜRİB Teverruk Piyasasının da 2026 yılı içerisinde devreye alınması planlanmaktadır. Faaliyete geçirilmesi için mali mevzuat ihtiyacına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.
Yeni piyasalar; çiftçiler, tüccarlar ve sanayicilere risk yönetimi imkânı sunarken, yatırımcılara portföylerini çeşitlendirecek araçlar sağlayacak, entegre piyasa yapısı ve güçlendirilmiş gözetim altyapısı sayesinde şeffaflık, güven ve kurumsal sürdürülebilirlik standartları en üst seviyeye taşınacaktır.
TÜRİB, Bilgi Teknolojileri Hizmetlerinde Uluslararası Standartları Karşılamaktadır
TÜRİB 2025 yılında, işlettiği piyasaların bilgi güvenliği ve hizmet kalitesinin uluslararası ölçekte yönetildiğini belgeleyerek; ISO/IEC 27001:2022 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Sertifikası ve ISO/IEC 20000-1:2018 Bilgi Teknolojileri Hizmet Yönetim Sistemi Sertifikası almaya hak kazanmıştır. Bu sertifikalar ile TÜRİB, işlettiği piyasaların bilgi güvenliğini garanti altına almakta, finansal piyasa uygulamalarından piyasa gözetimine, veri yayımından endeks hesaplamalarına tüm bilgi teknolojileri hizmetlerinde sürdürülebilir kalite yönetimi sağlamaktadır.
İSTATİSTİKİ BİLGİLER
Grafik 1. ELÜS Piyasası 2025 Yılı Özet İstatistikleri
Kaynak: TÜRİB
Grafik 2. 2025 Yılı ELÜS Bakiyeli Hesabı Olan Yatırımcı Sayısı
Kaynak: TÜRİB
Grafik 3. Lisanslı Depo Kapasitesi (Bin Ton)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı
Grafik 4. 2025 Yılı Ürün Bazında ELÜS Piyasası İşlem Hacmi
Kaynak: TÜRİB
Tablo 1. 2025 Yılı Ürün Bazında ELÜS Piyasası İşlem Bilgileri
Kaynak: TÜRİB
Tablo 2. ELÜS Piyasası İşlem Hacminin 2019-2025 Dönemindeki Gelişimi (TL)
Kaynak: TÜRİB
(*) TÜRİB ELÜS Piyasası 26.07.2019 tarihinde faaliyete geçmiştir. 26.07.2019’a kadar olan rakamlarda İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’den (Takasbank) alınan takas verileri kullanılmıştır.
Tablo 3. 2025 Yılı ELÜS Piyasası BUĞDAY ELÜS İşlem Bilgileri
Kaynak: TÜRİB
Tablo 4. 2025 Yılı ELÜS Piyasası MISIR ELÜS İşlem Bilgileri
Kaynak: TÜRİB
Tablo 5. 2025 Yılı ELÜS Piyasası ARPA ELÜS İşlem Bilgileri
Kaynak: TÜRİB
Tablo 6. TÜRİB Tarımsal Ürün Endeksleri
Kaynak: TÜRİB
(*) 31.12.2025 tarihi itibarıyla 31.12.2024 tarihine göre kaydettiği fiyat değişim oranları
TÜRİB ELÜS Piyasası 2025 Yılı Değerlendirme Bültenini PDF formatında indirme için tıklayınız.
ELÜS ISIN kodlarına ulaşmak için tıklayınız.
TÜRİB ELÜS Piyasası Ücretleri ve Fon Payı Hesaplaması için tıklayınız
TÜRİB Hakkında
2018 yılının Haziran ayında kurulan TÜRİB; lisanslı depo işletmecilerince oluşturulan elektronik ürün senetleri ile elektronik ürün senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin ticaretinin yürütülmesini sağlamak üzere borsacılık faaliyetinde bulunmaktadır. TÜRİB, tarladan sofraya gıda tedarik zincirinin dijitalleşmesi, ELÜS’ün yaygınlaştırılması, sözleşmeli tarımın gelişmesi, lisanslı depoculuk gibi alanlarda Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, T.C. Ticaret Bakanlığı, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer paydaşlar ile iş birliğini sürdürmektedir.